Nedir?

Toplum Nedir? Toplumu Oluşturan Unsurlar Nelerdir?

Makale: Toplum nedir? - Gordon Marshall

Toplum, genel olarak, ortak bir kültürü paylaşan, belli bir toprak parçasında yerleşik ve kendilerini birleşik ve özgün bir varlık olarak gören insanlardan oluşan bir gruptur. Yalnız toplumla ilgili çok farklı sosyolojik yaklaşımlar bulunduğu hemen eklenmelidir.

Gündelik yaşamda toplum terimi, sanki “işte orada”‘ duran ve tekil öznenin ötesinde olan bir şeyi hiçbir tartışmaya meydan bırakmayacak şekilde tarif ediyormuş gibi kullanılmaktadır: Gözlemlenmiş bir toplumsal fenomeni anlatacak biçimde “Fransız toplumu”, “kapitalist toplum” ve “toplum”dan bahsetmekteyiz. Fakat bunun üstünde biraz derin düşününce, böyle bir kullanımın açık problemler barındırdığı görülecektir: Sözgelimi, Britanya toplumu apaçık bir birlik midir, yoksa İskoç ve Kuzey İrlanda toplumlarından da söz edebiliyor muyuz? İngiltere içinde bile (diyelim) kuzey ile güney arassıda geniş kültürel farklılıklar yok mudur? Tek bir kapitalist toplum mu vardır, yoksa birçok toplum mu? Kaldı ki toplum, ulus devletle aynı şey demek değildir. Eski Yugoslavya açıkça birçok toplumu bağrında taşımıştır: Hırvat, Sloven, Sırp, vb.

Birçok sosyolog toplum terimini basmakalıp bir yorumla kullanırken, kimileri de bu yaklaşımı sorgulamaktadır. Örneğin bazı »sembolik etkileşimciler, toplum diye bir şey olmadığını iddia ederler. Onlara göre, toplum, hakkında bilgi sahibi olmadığımız ya da doğru anlayamadığımız şeyleri kapsayan yararlı bir terimdir (bkz. P. Rock, The Making of Symbolic Interactionism, 1979). Emile »Durkheim gibi başka sosyologlar topluma kendi ayakları üzerinde duran bir gerçeklik gözüyle bakmaktadırlar (bkz. Sosyolojik Yöntemin Kuralları [The Rules of Sociological Method], 1895).

Bazı sosyologlar, toplumun yerine koyacak daha özgül kavramlar geliştirmeye çalışmışlardır. Sözgelimi Marksist kuramcı Louis Althusser, birbiriyle değişik bağları olabilecek üç ilişki düzeyinin (iktisadi, ideolojik ve siyasal) bileşiminden meydana gelen »toplumsal formasyon terimini ortaya atmıştı (bkz. For Marx, 1969). Toplumun ulus devletle özdeşleştirilmesine karşı çıkan Anthony Giddens ise ulusal sınırlarla sınırlı olabilecek ya da olmayabilecek »toplumsal sistemlerden ve »kurumlardan bahsetmeyi tercih etmektedir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.