Ülkeler

Kazaklarda Türklük Bilinci

Kazak Türkleri hakkında bilgiler ve Kazaklarda Türklük bilinci.

Kazaklar, (Kazakça: Қазақтар) Kazakistan’da yaşayan Türk toplumudur. 15. yüzyılda Kuzey Türkistan’dan, Deşti Kıpçaktan Kıpçak Türklerinin güneye göçüşü sırasında bir kısımları ayrılıp bu göçe iştirak etmemiş ve bu sebeple Kazak adıyla anılır olmuşlardır. Dilleri Kazak Türkçesidir.

Yaşadığı Yerler

Kazakistan Bayrağı Anlamı

Kazaklar Kazakistan, Türkiye, Moğolistan, Özbekistan, Kırgızistan, Afganistan, Doğu Türkistan, Rusya, Türkmenistan ve AB’de de yaşar.

Edebiyat

Kazak edebiyatı, Abay Kunanbayoğlu, Muhtar Avezov, Şekerim Kudayberdioğlu, Mağcan Cumabayulı, Muhtar Şahanov gibi şairler, yazarlar ve düşünürler yetiştirmiştir. Bu yazarların eserlerinde Türklük bilinci ve tarihe özlem yoğun bir şekilde hissedilmektedir.

Kazak Türklerinin Kimliği

13. yüzyılda Altınorda Hanlığı topraklarının doğu kanadını oluşturan Deşt-i Kıpçak ahalisinde yaşayan ve Moğol istilasından etkilenmiş Türk boyları bir araya gelerek Kazak Hanlığı etrafında toplandılar. Söz konusu hanlığın yapılanmasında bazı Kırgız boyları ile kadim Kıpçak boylarının ardılları rol oynadı.

Kazaklar; Kırgızlar, Kıpçaklar, Nogaylar gibi boyların birleşimi ile ortaya çıkmış bir Türk Uruğu 14. yüzyıldan sonra yeni bir boy olarak Orta Asya arenasında yerini almıştır. Orta Asya’da Ruslar ile ilk teması kuran Türk topluluğu Kazaklar olmuştur.

Kazaklarda Türklük Bilinci

Kazaklar, Asya’nın ortasında Türk Dünyasının göbeğinde yer almaktadır. Gerek Doğu Türkistan’ın kuzeyindeki Altay bölgesi, gerek Moğolistan’ı batısındaki Altay ve Bayan-Ölgey bölgesi, gerek Altay Cumhuriyetinin sahası Kazak Türkleri ile meskundur. Kazak Türkleri, Türk toplulukları arasında en çok soykırıma uğramış bir halktır. Bu sebeple de Orta Asya Birliği fikri Kazakistan’da ortaya çıkmıştır.

Sultanmhamut Toraygırov’un Kazak Türkçesindeki bir şiirde Türklük bilinci şöyle belirtilmiştir:

Ben Kazak, Kazak’ım diye övünürüm
Uranıma Alaş denilen adı almaktayım
Sevdiğim Kazak yaşantısı, kendim Kazak
Ben niye Kazaklıktan sakınayım
Yiğit Türk neslindenim ki şanı bilinir
Bir geçmiş zamanda Avrupayı tirtir titretmişti
Kirgeni esik şıqqanı tesik bolıp
Batıdan doğuya egemenliği ulaşmıştır
Keşegi xan Şıngıstıng urpağına
Talay tsar’ talay knyaz’ tæjim etken
Men Qazaq Qazaqpın dep maktanamın
Uranğa alaş degen attı alamın
Süygenim Qazaq ömiri, özim Qazaq
Men nere Qazaqtıqtan saktanamın
(Sultanmahmut Toraygırov 1893-1920)

Kaynak: Edebiyat 6, Jalpı bilim beretin mekteptin 6-sınıbına arnalgan okuvlık. Atamura yayınevi. Almatı 2006, s. 85

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.